مقام‌های گمرکی ایران و ترکمنستان در نشستی مشترک در مرز سرخس، افزایش ظرفیت تردد روزانه کامیون‌ها، توسعه حمل‌ونقل ریلی و کاهش زمان توقف محموله‌ها را بررسی کردند. بر اساس توافق اولیه، افزایش ظرفیت پذیرش کامیون‌ها به حداقل ۳۵۰ دستگاه از هر طرف در روز در دستور کار قرار گرفته است.
توسعه حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی در مرز سرخس
نشست مشترک هیئت‌های عالی‌رتبه گمرکی ایران و ترکمنستان با حضور فرود عسگری، رئیس کل گمرک ایران، و مقصد خدایقولیف، رئیس کل گمرک ترکمنستان، در گذرگاه مرزی سرخس برگزار شد. محور اصلی این مذاکرات، افزایش ظرفیت عبور کالا، رفع موانع عملیاتی مرز و تقویت همکاری‌های گمرکی و ترخیص کالا با هدف توسعه مبادلات تجاری دو کشور بود.
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این نشست، افزایش ظرفیت پذیرش روزانه کامیون‌ها در مرز سرخس بود. بر اساس توافق صورت‌گرفته، قرار است کارشناسان دو کشور امکان افزایش ظرفیت تردد به حداقل ۳۵۰ کامیون از هر طرف، معادل ۷۰۰ دستگاه در مجموع، را بررسی کنند و مقدمات اجرایی آن را فراهم سازند.
اجرای این برنامه می‌تواند به کاهش صف کامیون‌ها، کوتاه‌تر شدن زمان انتظار رانندگان و افزایش سرعت جابه‌جایی کالا در یکی از مسیرهای مهم ارتباطی ایران با آسیای مرکزی کمک کند.
افزایش ظرفیت حمل‌ونقل ریلی و رفع موانع واگن‌های باری
توسعه حمل‌ونقل ریلی از دیگر محورهای مهم مذاکرات گمرکی ایران و ترکمنستان بود. دو طرف بر ضرورت هماهنگی ظرفیت زیرساخت‌های ریلی در دو سوی مرز سرخس تأکید کردند؛ به‌ویژه آنکه توسعه امکانات ریلی در بخش ایرانی، نیازمند ارتقای زیرساخت‌های متناظر در سمت ترکمنستان است.
همچنین مشکلات مربوط به تأمین واگن‌های باری، تأخیر در جابه‌جایی واگن‌ها و طولانی شدن زمان بازگشت آن‌ها از شبکه ریلی ترکمنستان مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این مذاکرات، دستیابی به راهکارهایی برای تأمین به‌موقع واگن‌ها، تسریع انتقال محموله‌ها و کاهش زمان توقف تجهیزات حمل‌ونقل ریلی است.
بهبود این فرآیندها می‌تواند بهره‌وری حمل بار ریلی میان دو کشور را افزایش دهد و زمینه استفاده بیشتر از این شیوه حمل‌ونقل را در تجارت منطقه‌ای و ترانزیت کالا فراهم کند.
بررسی راهکارهای رفع گلوگاه‌های مرزی لطف‌آباد
در بخش دیگری از مذاکرات، وضعیت زیرساخت‌های مرز لطف‌آباد و راهکارهای تسهیل تردد وسایل نقلیه بررسی شد. افزایش تعداد گیت‌های ورودی و خروجی و اصلاح مسیر حرکت کامیون‌ها در محدوده مرزی، از جمله موضوعاتی بود که برای کاهش تراکم ترافیکی و تسریع تشریفات عبور مطرح شد.
توجه هم‌زمان به ظرفیت گمرکی، مسیرهای دسترسی و امکانات کنترلی در گذرگاه‌های مرزی می‌تواند نقش مهمی در کاهش توقف ناوگان حمل‌ونقل و بهبود جریان تجارت زمینی داشته باشد.
افزایش ساعات فعالیت مرزی و حرکت به سمت گمرک هوشمند
فرود عسگری، رئیس کل گمرک ایران، در این نشست بر اهمیت گسترش همکاری با کشورهای همسایه برای توسعه مسیرهای ترانزیتی و تسهیل فرآیندهای تجاری تأکید کرد. به گفته وی، موقعیت جغرافیایی ترکمنستان و امکانات موجود در مرز سرخس، از جمله راه‌آهن، تجهیزات تخلیه و بارگیری، انبارها و منطقه آزاد، ظرفیت مناسبی برای افزایش مبادلات و توسعه ترانزیت ایجاد کرده است.
افزایش ساعات فعالیت مرزی تا زمان خروج آخرین کامیون در شبانه‌روز نیز از برنامه‌های مطرح‌شده در این نشست بود. همچنین هوشمندسازی تشریفات گمرکی و هماهنگی بیشتر میان دو کشور به‌عنوان عواملی مؤثر در افزایش سرعت و کارایی عملیات مرزی مورد توجه قرار گرفت.
رئیس کل گمرک ترکمنستان نیز با اشاره به روند رو به رشد روابط تجاری دو کشور، بر ضرورت تداوم نشست‌های مشترک و استفاده از راهکارهای جدید برای تسهیل عبور کامیون‌ها و توسعه حمل‌ونقل ریلی تأکید کرد.
تأثیر توافق‌های مرزی بر تجارت و ترانزیت منطقه‌ای
توافق‌های مطرح‌شده میان گمرکات ایران و ترکمنستان را می‌توان گامی در جهت افزایش ظرفیت کریدورهای تجاری و بهبود ارتباط حمل‌ونقلی ایران با کشورهای آسیای مرکزی ارزیابی کرد. کاهش زمان انتظار در مرز، دسترسی مناسب‌تر به واگن‌های باری و رفع موانع تردد کامیون‌ها، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر زمان تحویل محموله‌ها و هزینه‌های عملیاتی حمل‌ونقل اثر بگذارند.
با این حال، میزان تأثیرگذاری این اقدامات به نحوه اجرای توافق‌ها، هماهنگی عملیاتی دو طرف و تکمیل زیرساخت‌های موردنیاز در گذرگاه‌های مرزی بستگی دارد.
برای شرکت‌های فعال در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی، ترانزیت و بازرگانی خارجی، پیگیری روند اجرای این برنامه‌ها اهمیت دارد؛ زیرا هرگونه بهبود پایدار در عملکرد مرزهای زمینی می‌تواند بر انتخاب مسیر حمل، برنامه‌ریزی ارسال محموله‌ها و مدیریت زمان تحویل کالا تأثیرگذار باشد.
